مقاله 10. دوره دوم، شماره 20، مرداد 1396

دانلود اصل مقاله

نویسندگان:

بتول يارعلي1، عليرضا فهيم2، محسن فهيم3

 

1- دانشجوی مقطع دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف‌آباد

 

2- گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد

 

3- گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف‌آباد

 

چكيده

در اين مقاله نخست رويکرد حکمت متعاليه و عرفان نظري پيرامون نظريه تجلي به اجمال بيان شده، اقسام تجلی برشمرده شده و مسئله خلق جدید (مدام) تبیین گردیده است و در همين راستا مقايسه حضرات خمس عرفا، و مقامات هر کدام از حضرات و مراتب هستي در حکمت متعاليه مورد بررسي قرار گرفته و معنای تجلی وجودی و نیز نحوه ارتباط حق و خلق بیان گردیده است. نخسين تطور نفس رحماني از منظر عرفان نظري تعين اول و از منظر حکمت متعاليه عقل اول است. مقام انسان کامل مهمترين بحث مقامات است که عرفا استجلاء را تنها در تجلي آن محقق مي‌دانند نظریه عارفان بزرگی همچون صدرالدین قونوی در مفتاح و مقام انسان کامل در این پژوهش بیان شده است. از ديدگاه حکمت متعاليه انسان کامل متصل با عقل فعال غايت ايجابي عالم در نظر گرفته شده است با این بیان که ملاصدرا اوج کمال انسان را همان عقل مستفاد از عقل فعال در نظر میگیرد ولی عرفا مرتبه عقل فعال را از شئون انسان کامل به حساب میآورند.

 

واژگان کليدي: تجلي، نفس رحماني، تعین اول و ثاني، اعيان ثابته، حضرات خمس.